Νύχτα Ιδεών: Αθήνα

nuitdesidees_thumbnail30.01.2020, 19:00 | «Ζήω – ζῶ»: Πέρα από το ανθρώπινο | Auditorium Theo Angelopoulos

Επιμέλεια: Ainhoa Jean-Calmettes
Σε συνεργασία με την επιστημονική επιθεώρηση ΚΡΙΣΗ

H δημοσιογράφος Ainhoa Jean-Calmettes επιμελείται το πρόγραμμα της Νύχτας Ιδεών για την Αθήνα, εξετάζοντας το "πέρα από το ανθρώπινο", τη νέα εποχή στην οποία έχει εισέλθει η Γη, τη μαζική εξαφάνιση της βιοποικιλότητας. 

Ανθρωπόκαινος, κεφαλαιόκαινος, φυτειόκαινος: πολλοί και ετερόκλητοι όροι προτείνονται για να προσδιορίσουν τη νέα εποχή στην οποία έχει εισέλθει η Γη, μια ανησυχητική νέα εποχή που χαρακτηρίζεται από την υπερθέρμανση του πλανήτη, την έκτη μαζική εξαφάνιση ειδών, τον πολλαπλασιασμό των φυσικών καταστροφών και την απορρύθμιση των οικοσυστημάτων. Καθένας από τους όρους αυτούς υποδεικνύει έναν ένοχο (τον άνθρωπο, τον καπιταλισμό, την αποικιοκρατία και το σύστημα των φυτειών) και μας καλεί σε έναν τύπο κινητοποίησης.

Ωστόσο όλοι συγκλίνουν σε ένα σημείο: αν έχουμε φτάσει σήμερα σ’ αυτή την κατάσταση, είναι επειδή ο δυτικός άνθρωπος αρνήθηκε στα υπόλοιπα ζωντανά μια μορφή εσωτερικότητας, μια ψυχή, μια υποκειμενικότητα, μια άποψη για τον κόσμο.

Η εύρεση μιας πολιτικής διεξόδου από την καταστροφή που συντελείται τώρα δεν θα μπορέσει να παρακάμψει μια ριζική αμφισβήτηση αυτής της αντίληψης του κόσμου, που ο ανθρωπολόγος Philippe Descola αποκαλεί «νατουραλισμό».

Μπορούμε λοιπόν να δοκιμάσουμε να μπούμε στη «φωνόκαινο», που προτιμά η φιλόσοφος Vinciane Despret ορίζοντάς την ως εξής: «Η φωνόκαινος – ή «η εποχή των ήχων της Γης» – σηματοδοτεί μια κατάσταση όπου θα δίνεται ιδιαίτερη προσοχή σε οτιδήποτε ζωντανό, όπως είναι ακόμα ζωντανό και όχι μόνο όταν απειλείται με εξαφάνιση. Η φωνόκαινος μας προτρέπει να σκεφτόμαστε όλα όσα υπάρχουν ακόμα εδώ και με τα οποία πρέπει να προσπαθούμε να ζούμε λίγο καλύτερα, να ενεργοποιήσουμε ξανά την ικανότητά μας για χαρά, να θυμόμαστε τη ζωή που αντιστέκεται, που επιμένει πεισματικά και συνεχίζει να εκδηλώνεται ζωηρά».

--

#lanuitdesidees

Το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος οργανώνει για 7η χρονιά τη Νύχτα Ιδεών. Το ετήσιο ραντεβού που συγκεντρώνει διανοούμενους, καλλιτέχνες, ερευνητές, δημοσιογράφους και το ευρύ κοινό που του αρέσουν οι συζητήσεις.

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η εκδήλωση συντονίζεται με τα υπόλοιπα Γαλλικά Ινστιτούτα και τους συνεργάτες τους σε όλο τον κόσμο και επεκτείνεται σε τέσσερις πόλεις: Αθήνα, ΗράκλειοΜυτιλήνη και Θεσσαλονίκη.

Δωρητής : Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) 
Με την υποστήριξη του INSTITUT FRANÇAIS 

--

Πρόγραμμα Αθήνας

Auditorium Theo Angelopoulos

19.00: Έναρξη - διάλεξη του Patrick Bouchain σε αναμετάδοση από τη Μυτιλήνη

20.00: Συναυλία του συνόλου BrazzyOpera
Νίκος Σαρρής, τρομπέτα
Τάσος Μπακούρης, κόρνο
Σταύρος Κλαβανίδης, τρομπόνι
Βενιαμίν Χατζηκουμπάρογλου, πιάνο

Το σύνολο BrazzyOpera συγκροτήθηκε με σκοπό την ανάδειξη της οπερατικής μουσικής, μέσα από τον ηχηρό, μελωδικό, ζεστό και ξεκάθαρο ήχο των χάλκινων πνευστών.

20.40: Εισαγωγή στο θέμα «Ζώντας με τα μη-ανθρώπινα»

20.45-21.15: Εναρκτήρια ομιλία της Ευγενίας Μυλωνάκη, διδάκτωρ φιλοσοφίας, CYA, ΕΑΠ
Η ζωή των ζώων: μια φιλοσοφική προοπτική

21.15: Πρώτη συζήτηση
«Ζώντας πιο μακριά»: μη-ανθρώπινες μορφές, νοημοσύνες και ευαισθησίες

Ζώο-μηχανή ή κάτι χωρίς πνεύμα: ο δυτικός μοντερνισμός αρνήθηκε στα υπόλοιπα ζωντανά νοημοσύνη, ευαισθησία και μοναδικότητα. Ωστόσο, εδώ και μερικά χρόνια οι ανθρωπιστικές επιστήμες αμφισβητούν αυτές τις προϋποθέσεις και αρχίζουν να ενδιαφέρονται για το μη ανθρώπινο. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι κορυφές των δέντρων μπορεί να είναι ντροπαλές, τα δάση εμφανίζονται ως πολύπλοκα δίκτυα επικοινωνίας, τα σύνορα που χαράσσουν οι κότσυφες αποτελούν μάλλον χώρους συνάντησης παρά περιορισμού… Συντελούνται μετακινήσεις, ό,τι θεωρούνταν «φυσικό» αποδεικνύεται ενδεχόμενο: τα πάντα θα μπορούσαν κάλλιστα να υπάρχουν διαφορετικά.

Μαριέλα Νέστορα, περφόρμερ, ερευνήτρια της νοημοσύνης των φυτών
Violette Pouillard, ιστορικός των ζώων, συγγραφέας του βιβλίου L’Histoire des zoos par les animaux
Solenn Patalano, ειδικός στις μέλισσες
Δήμητρα Κουντάκη, φιλόσοφος και μέλος του εργαστηρίου ηθικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

22.00-22.15 : Προβολή του φιλμ La traversée του Mickaël Duperrin

22.15: Δεύτερη συζήτηση
Μετά τη φύση: ανασυνθέτοντας τους κόσμους και τις συμμαχίες με ό,τι ζωντανό

Κάτω από την αβλαβή επίφασή του, ο όρος «φύση» δεν έχει τίποτα το ουδέτερο. Μας παροτρύνει να κοιτάξουμε προς τα έξω, ένα πεδίο που άλλοτε το εκμεταλλευόμαστε υπέρμετρα και άλλοτε διαφυλάσσουμε την υποτιθέμενη αγνότητά του. Ενώ η Γη αντιμετωπίζει την έκτη μαζική εξαφάνιση της βιοποικιλότητας, φαίνεται ολοένα και πιο επείγον για τον άνθρωπο να τελειώσει οριστικά με τη μοναδικότητά του και να ξαναβρεί τη θέση του μέσα στον κόσμο όλων των ζωντανών.

Louis Morelle, διδακτορικός ερευνητής για την κληρονομιά της φιλοσοφίας της φύσης και του γερμανικού ρομαντισμού
Jade Lindgaard, δημοσιογράφος του ιστότοπου Médiapart, ειδικός σε οικολογικά ζητήματα
Αριστείδης Μπαλτάς, ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας των επιστημών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

Αίθουσες 10-12, 2ος όροφος
19.00, 20.00, 21.00, 22.00, 23.00 (διάρκεια 45΄)

Φιλοσοφικό Escape room

Τι σημαίνει ζωή; Τι είναι αυτό που ξεχωρίζει το «ον»; Ποιος άραγε μπορεί με σιγουριά να πει τι είναι αυτό που τον διαφοροποιεί από το λεγόμενο «άψυχο»;

Σε μια εποχή που η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τα πράγματα ακόμα πιο σύνθετα και τους ορισμούς ακόμα λιγότερο δεδομένους, εμείς στήνουμε ένα διαδραστικό μουσείο φιλοσοφίας, ένα escape game γεμάτο γρίφους, κλειδαριές και μυστήριο με θέμα – τι άλλο; – την ύπαρξη.

Ελάτε μαζί μας να παίξουμε, να ξεκλειδώσουμε, να νοιώσουμε, να βρούμε τον συνδυασμό της «ζωής».

Ιδέα και εκτέλεση: Βένια Σταματιάδη, Γιάννης Παπανικόλας
Στα ελληνικά και τα γαλλικά κατ’ επιλογή
Περιορισμένος αριθμός θέσεων. Απαραίτητη η εγγραφή.
Οι εγγραφές θα γίνονται από τις 18.30 στην υποδοχή του Γαλλικού Ινστιτούτου.


23.00 Μπουφέ και dj set | Καφέ Γαλλικού Ινστιτούτου
«Το να είμαστε ζωντανοί» γύρω από ένα μπουφέ, σημαίνει να μπορούμε να εναρμονιστούμε, ενεργοποιώντας όλες μας τις αισθήσεις, με τον περιβάλλοντα χώρο και με το περιβάλλον που μας παρέχει την τροφή, τις εικόνες, τους ήχους, τις μυρωδιές, τις υφές και μέσα από αυτά την ίδια την αίσθηση του ωραίου. «Το να είμαστε ζωντανοί» λοιπόν γύρω από ένα μπουφέ, σημαίνει να ενδιαφερόμαστε για το τι διεργασίες προηγήθηκαν και έπονται αυτής, για το πόσο συνειδητά γευόμαστε το καθετί και για το ποιο είναι το οικολογικό αποτύπωμα αυτής μας της δραστηριότητας.

Επιμέλεια: Μαρία Χαρτοκόλλη
Dj set: Εύα Τσακνή

Με την ευγενική χορηγία των:
Grizo & Prasino organic herbal experience, Αγρόκτημα Ζωής, Φούρνος Βυζάντιον, Οικολογικό Αγρόκτημα Διαμάντι, Aetheleon, Kaidancheese, Stefos, Eleokarpos - Kleοlia, Homatino ceramics workshop, Olive Tree - The wooden world, Εκδόσεις Δώμα, Κτήμα Ζαφειράκη, Bonnum Terrae, Manousos - Traditional Quality Products, Kτήμα Δ. ΜΙΓΑΣ, Oινοποιία - Αποσταγματοποιία Τσιλιλή, Unipack napkins, ecoVrs, Winery Monsieur Nicolas, Muses Estate

Ευχαριστούμε την Αγγελική Πούλου και τους φοιτητές της, του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για τη βοήθειά τους στην κινηματογράφηση/φωτογράφηση της Νύχτας των Ιδεών και στην ομαλή διεξαγωγή της βραδιάς: Αναστάσης Γιαννακόπουλος, Ασπασία Γκλέκα, Μαρία Διαμανταπούλου, Βασίλης Ηλιάκης, Ηλίας Λαχανάς, Ευαγγελία Κοβάτσου, Κωνσταντίνος Κουρμπόγλου, Ιφιγένεια Μαγδαληνού, Φωτεινή Μαλαμπίδου, Άννα Φιλίδου, Γεωργία Φωτίου.